- هم در اين اوان وباى سخت در طهران و ساير بلاد ايران شيوع يافت و پنجاه هزار نفر در ممالك محروسه تلف شدند و چون درجهء گرماى دار الخلافه بالا رفت و اشتداد بهمرسانيد موكب همايون اعليحضرت محمّد شاه عزيمت امامه و لواسان فرمود ، و ميرزا مسعود آذربايجانى به وزارت امور خارجه برقرار گشت و شاهزاده ضياء السلطنه را با او مزاوجت حاصل آمد ، و ميرزا حسن را مستوفى الممالك ايران فرمودند ، و ميرزا آقا خان نورى وزارت لشكر يافت ، و ميرزا نصر اللّه اردبيلى را وزارت وظايف دادند ، و ميرزا محمّد حسين عزب‌باشى شد ، و بهمن ميرزا به حكومت بروجرد و سيلاخور ، و نواب منوچهر ميرزا به حكومت گلپايگان و خوانسار منصوب شدند ، و فضلعلى خان قراباغى كه به جلادت معروف بود حكمرانى مازندران يافت ، و عباسقلى خان جوانشير به حكومت كاشان رفت ، و نواب خانلر ميرزا به حكمرانى يزد برقرار گرديد ، و اللهيار خان آصف الدوله پس از رفتن به خراسان نجفقلى خان كردشادلو را به دست آورده اطمينان داده با خوانين خراسان به دار الخلافه فرستاد ، و منوچهر خان معتمد الدوله به پيشكارى نواب فيروز ميرزا در فارس مستقل گرديد ، و نواب بهرام ميرزا به ايالت كرمانشهان روان شد ، و محمّد باقر خان قاجار بيگلربيگى دار الخلافه شد ، و عيسى خان ولد مشار اليه نيابت او يافت ، و محمّد قلى خان بن آصف الدوله ايشيك آقاسى باشى خاصّه شد ، و بعضى شاهزادگان كه خيال فاسد داشتند به اردبيل و آذربايجان حركت دادند - هم در اين سال نواب شاهزادهء اعظم ناصر الدين ميرزا ( اعليحضرت همايون ناصر الدين شاه خلد اللّه ملكه ) برحسب امر و ارادهء سنّيّهء پادشاهى به وليعهدى دولت عليهء ايران اختصاص يافتند و منشور ولايتعهد آن حضرت مرقوم گرديد علايم اين رتبه و مقام منيع از قبيل افسر و خنجر مرصّع و قباى كيانى مكلّل به جواهر شاهوار و لآلى آبدار و بازوبند و نشان شير و خورشيد خاصّه و غيرها به ايشان تفويض شد و در طهران و تبريز جشنى بزرگ در اين موقع سعيد كه فرخنده عيد اين ملّت و مملكت بود در كمال آراستگى گرفته و عموم مردم شاديها نمودند و ابواب نشاط و انبساط از هر جهت گشودند و وزراى مختار دول متحابه اين امر قدر قدر را امضى نموده به سلاطين دول متبوعهء خود مطلب را اعلام